کشش نخ دستگاه گلدوزی یعنی مقاومتی که وقتی نخ را می‌کشید، حس می‌کنید. تاجیما (TAJIMA) این عددها را مرجع می‌داند: نخ بالایی ویسکوز ۱۱۰ تا ۱۳۰ گرم، نخ بالایی پلی‌استر ۱۰۰ تا ۱۱۰ گرم و نخ ماسوره ۳۰ تا ۳۵ گرم. این عددها را با کشش‌سنج دیجیتال می‌سنجید و با پیچ کشش نخ بالایی و پیچ ماکو (محفظه ماسوره) تنظیم می‌کنید.
به گفته تاجیما، کشش نادرست به پارچه آسیب می‌زند و از علت‌های پارگی نخ است. نکته‌های این مقاله را از راهنماهای خود تاجیما برداشته‌ایم.
چرا کشش نخ دستگاه گلدوزی مهم است؟
تاجیما می‌گوید کشش نادرست ممکن است کیفیت دوخت و ظاهر گلدوزی را پایین بیاورد. وبلاگ نرم‌افزار تاجیما (Tajima Software) هم می‌گوید کشش نادرست به پارچه آسیب می‌زند، نخ را پاره می‌کند و وقت دستگاه و مواد را هدر می‌دهد.
کشش نخ دستگاه گلدوزی هم یک عدد ثابت ندارد. تاجیما می‌گوید بازه مناسب به نوع نخ و جنس پارچه بستگی دارد. برای همین بعد از عوض کردن نخ یا رفتن از پارچه نازک به پارچه ضخیم، کشش را دوباره چک کنید.
عددهای مرجع تاجیما برای کشش نخ دستگاه گلدوزی
تاجیما در راهنمای کشش‌سنج دیجیتال این عددها را می‌دهد:
- نخ بالایی ویسکوز: ۱۱۰ تا ۱۳۰ گرم
- نخ بالایی پلی‌استر: ۱۰۰ تا ۱۱۰ گرم
- نخ ماسوره: ۳۰ تا ۳۵ گرم
همان‌طور که می‌بینید، کشش نخ ماسوره خیلی کمتر از نخ بالایی است. کشش نخ ماسوره را ماکو تعیین می‌کند و کشش هر نخ بالایی را پیچ کشش همان سوزن. در دستگاه چندسوزنه، برای هر نخ یک پیچ کشش جدا هست.
کشش نخ بالایی را چطور بسنجیم؟
کشش‌سنج دیجیتال کشش را به عدد نشان می‌دهد. به گفته تاجیما، کشش‌سنج تنظیم را از حس دست به عدد می‌برد. تازه‌کارها معمولاً نمی‌دانند «چقدر سفت درست است» و عدد این مشکل را حل می‌کند. اپراتورها هم با هر سطح مهارتی، کشش را یکسان تنظیم می‌کنند.
معرفی کامل این ابزار و عکس‌های قدم‌به‌قدم کار با آن را در کشش‌سنج دیجیتال چیست ببینید. روش سنجیدن نخ بالایی این است:
- دکمه روشن کشش‌سنج را نگه دارید تا روشن شود و بازه اندازه‌گیری را انتخاب کنید. بعد دوباره دکمه روشن را بزنید تا عدد صفر شود.
- نخ را از قفل نخ بالایی بیرون بیاورید. این قفل خودش به نخ مقاومت اضافه می‌کند و اگر نخ داخلش بماند، عددی که می‌خوانید درست نیست.
- نخ را روی کشش‌سنج بگذارید، آرام به سمت راست بکشید و عدد را بخوانید.
- اگر عدد خارج از بازه بود، پیچ کشش همان سوزن را بچرخانید و دوباره بسنجید.
- آخر کار نخ را دوباره از قفل نخ بالایی رد کنید.
تاجیما می‌گوید تنظیم دستی نخ بالایی به‌خصوص زیاد دچار نوسان می‌شود. سنجیدن با عدد جلوی این نوسان را می‌گیرد.
ماسوره را چطور در ماکو بگذاریم؟
به گفته راهنمای ماسوره تاجیما، ماسوره را این‌طور در ماکو جا بیندازید:
- در دستگاه‌های کلاه‌زن، اول درپوش کمپلت (قلاب گردان) را باز کنید. بعد زبانه ماکو را بین دو انگشت بگیرید و آن را دربیاورید.
- ماسوره را در ماکو بگذارید و حدود ۱۰ سانتی‌متر از نخ را بیرون بکشید. تاجیما می‌گوید نخ ماسوره باید در جهت پیچش ساعتگرد قرار بگیرد. برای دیدن دقیق این جهت، ویدیوی آموزشی‌ای را ببینید که تاجیما در همان راهنما معرفی می‌کند.
- نخ را از شکاف ماکو رد کنید و بالا بکشید تا زیر فنر کشش برود. اگر ماکوی شما از نوع بدون فنر است (تاجیما آن را Coil type می‌نامد)، نخ را دو بار دور پیچه آن بچرخانید.
- یک آزمون ساده: وقتی نخ را می‌کشید، ماسوره باید آهسته بچرخد. بعد نخ ماسوره را بگیرید و ماکو را آرام تکان بدهید؛ ماکو باید کمی پایین برود.
- در آخر، ۳ تا ۵ سانتی‌متر نخ بیرون از ماکو بگذارید و ماکو را در کمپلت فشار دهید تا با صدای تق سر جایش بنشیند.
کشش نخ ماسوره را چطور تنظیم کنیم؟
کشش نخ ماسوره را با پیچ ماکو و یک پیچ‌گوشتی تنظیم می‌کنید:
- چرخاندن پیچ در جهت عقربه‌های ساعت: کشش بیشتر می‌شود.
- چرخاندن پیچ خلاف جهت عقربه‌های ساعت: کشش کمتر می‌شود.
برای سنجیدن، ماسوره پرشده را در ماکو بگذارید، ماکو را روی کشش‌سنج قرار دهید و نخ را آرام به سمت راست بکشید. عدد باید حدود ۳۰ تا ۳۵ گرم باشد.
ماسوره یکنواخت و به اندازه
پر شدن ماسوره هم روی دوخت اثر دارد. تاجیما می‌گوید ماسوره باید یکنواخت و با مقدار مناسب نخ پر شود. ماسوره پرتر از اندازه یا نامرتب، نخ را پاره می‌کند، نخ را گیر می‌اندازد و دوخت را خراب می‌کند.
جنس نخ ماسوره هم مهم است. به گفته تاجیما، برای نخ ماسوره معمولاً از نخ اسپان (Spun) نخی یا پلی‌استر استفاده می‌کنند. برای اینکه پشت گلدوزی نرم دربیاید، نازک‌ترین نخ قابل استفاده بهتر است؛ تاجیما حدود نمره ۱۲۰ را مثال می‌زند.
نخ بالایی و کشش
جنس نخ بالایی هم روی کشش اثر دارد. نخ پلی‌استر در برابر پارگی مقاوم است و به گفته تاجیما کشش را ثابت نگه می‌دارد. نخ ویسکوز زودتر پاره می‌شود و باید با دقت بیشتری با آن کار کرد. جهت تاب نخ هم مهم است؛ دستگاه‌های گلدوزی صنعتی نخ با تاب Z می‌خواهند.
جزئیات بیشتر را در راهنمای نخ گلدوزی تاجیما ببینید. انتخاب نخ گلدوزی را کامل در برای گلدوزی از چه نخی استفاده کنیم گفته‌ایم.
تنظیم خودکار کشش نخ در دستگاه گلدوزی تاجیما
در بعضی دستگاه‌های تاجیما (TAJIMA)، کشش نخ بالایی را دیگر دستی تنظیم نمی‌کنید. قابلیت i-TM با کمک هوش مصنوعی مقدار نخ بالایی را برای هر دوخت حساب می‌کند. این قابلیت دو داده را کنار هم می‌گذارد؛ نوع دوخت را از فایل طرح می‌خواند و ضخامت پارچه را از پایه فشارنده دیجیتال (DCP) می‌گیرد که در هر دوخت آن را می‌سنجد. به گفته تاجیما، این دستگاه‌ها پیچ تنظیم کشش نخ بالایی ندارند و وقتی پارچه را عوض می‌کنید، از تی‌شرت تا کلاه، لازم نیست تنظیمی را تغییر دهید.
دو نکته را درباره i-TM بدانید:
- تاجیما i-TM را برای نخ بالایی معرفی کرده و درباره ماسوره چیزی نگفته است. پس کشش نخ ماسوره را همچنان با پیچ ماکو تنظیم کنید.
- تاجیما می‌گوید برای پارچه‌های حساس مثل مخمل، تنظیم دستی DCP (پایه فشارنده) احتمال ماندن رد فشار روی پارچه را کم می‌کند.
i-TM در دستگاه‌های سری TMEZ-SC و سری TMEZ-KC هست و در سری TMCR-VF هم به‌صورت مدل TMCR-VF+i-TM عرضه می‌شود. در سری TMEZ، ماسوره هم راحت‌تر عوض می‌شود. درباره خود این فناوری در فناوری i-TM ابتکار جدید تاجیما بیشتر نوشته‌ایم.
سری TMCR-VF به‌صورت اختیاری تعویض‌کننده اتومات ماسوره هم دارد که تا سه ماسوره را از قبل آماده تعویض نگه می‌دارد.
پیش از تغییر کشش
اگر نخ مدام پاره می‌شود یا گلدوزی خوب درنمی‌آید، اول این‌ها را از روی همین راهنماهای تاجیما چک کنید:
- نخ بالایی تاب Z دارد؟
- ماسوره را یکنواخت و نه بیش از اندازه پر کرده‌اید؟
- ماسوره درست در ماکو است و نخ زیر فنر کشش قرار دارد؟
- ماکو را تا صدای تق در کمپلت جا می‌اندازید؟
اگر همه این‌ها درست بود، کشش نخ دستگاه گلدوزی را، هم نخ بالایی و هم نخ ماسوره، با کشش‌سنج بسنجید و با عددهای مرجع مقایسه کنید. فرق دستگاه‌های چندسوزنه با چرخ گلدوزی خانگی را هم در چرخ گلدوزی خانگی یا دستگاه گلدوزی صنعتی توضیح داده‌ایم.
