چرا هنگام دوخت، نخ زیر پارچه جمع می شود؟

اگر روی پارچه دوخت معمولی است ولی زیرش گلوله یا حلقه‌های نخ جمع شده، ایراد تقریباً همیشه از نخ بالایی است، نه نخ ماسوره. در این حالت نخ بالایی کشش ندارد؛ یا از بین صفحه‌های کشش رد نشده، یا درجه کشش آن خیلی شل است. نخ ماسوره هم آن را راحت به زیر پارچه می‌کشد و نخ همان‌جا گلوله می‌شود.

پیش از هر کاری، نخ بالایی را کامل بیرون بکشید و با پایه بالا دوباره نخ کنید. بیشتر وقت‌ها مشکل همین‌جا حل می‌شود. اگر نشد، علت‌های زیر را به همین ترتیب بررسی کنید.

نخ بالایی درست نخ نشده است

رایج‌ترین علت این است که چرخ با پایه پایین نخ شده باشد. وقتی پایه بالاست، صفحه‌های کشش نخ بالایی باز می‌شوند و نخ بین آن‌ها می‌نشیند. اگر پایه پایین باشد، صفحه‌ها بسته‌اند و نخ از کنارشان رد می‌شود؛ یعنی چرخ عملاً بدون کشش نخ بالایی می‌دوزد.

همین اتفاق وقتی هم می‌افتد که نخ از اهرم نخ‌کش (اهرمی که بالای سوزن بالا و پایین می‌رود) رد نشده باشد، یا دوخت را با پایه بالا شروع کنید.

یک آزمون ساده هم هست: بعد از نخ کردن، پایه را بالا بدهید و سر نخ بالایی را بکشید؛ باید راحت بیاید. حالا پایه را پایین بیاورید و دوباره بکشید؛ باید کمی مقاومت حس کنید. اگر در هر دو حالت نخ همان‌قدر آزاد می‌آید، نخ بین صفحه‌های کشش ننشسته است. برای مسیر درست، آموزش نخ کردن چرخ خیاطی را ببینید.

کشش نخ بالایی خیلی شل است

اگر نخ‌کشی درست است و باز زیر پارچه حلقه می‌افتد، کشش نخ بالایی کمتر از کشش نخ ماسوره است. درجه کشش نخ بالایی را کمی بیشتر کنید و روی تکه‌ای از همان پارچه امتحان کنید. هر بار کم تغییر بدهید تا دوخت دو طرف پارچه شبیه هم شود.

برعکسش هم ممکن است: کشش نخ ماسوره زیادی سفت باشد. در چرخ‌هایی که ماکوی جداشدنی دارند، پیچ کوچک روی ماکو کشش نخ ماسوره را تنظیم می‌کند. این پیچ را خیلی کم شل کنید و دوباره امتحان کنید. تا وقتی از نخ‌کشی و کشش نخ بالایی مطمئن نشده‌اید، سراغ این پیچ نروید. جزئیات بیشتر در تنظیم کشش نخ پایین چرخ خیاطی آمده است.

نخ فقط اول درز جمع می‌شود

اگر گلوله نخ فقط در چند دوخت اول درست می‌شود، معمولاً سر نخ‌ها آزاد بوده‌اند. پیش از شروع، سر نخ بالایی و نخ ماسوره را زیر پایه ببرید و به پشت چرخ بکشید. چند دوخت اول هم هر دو را آرام نگه دارید.

دوخت را بدون پارچه زیر پایه شروع نکنید. بهتر است پیش از فشار دادن پدال، توپی (فلکه دستی) را با دست به طرف خود بچرخانید تا سوزن وارد پارچه شود؛ بعد پدال را آرام فشار دهید.

ماسوره، ماکو یا پرز

نخ ماسوره کمتر از نخ بالایی مقصر است، ولی چند ایراد آن هم همین نتیجه را دارد:

• ماسوره وارونه یا جانیفتاده: ماسوره را دربیاورید و طبق دفترچه چرخ دوباره بگذارید.
• ماسوره نامناسب: ماسوره‌ها شبیه هم‌اند ولی جای هم کار نمی‌کنند. ماسوره نامناسب ممکن است زیر پارچه نخ جمع کند. حتی یک زدگی کوچک روی لبه ماسوره هم می‌تواند باعث جا انداختن دوخت و گلوله شدن نخ زیر پارچه شود. برای شناختن نوع درست، انواع ماسوره چرخ خیاطی را بخوانید.
• ماسوره بد پرشده: ماسوره شل یا نامرتب کشش نخ ماسوره را به هم می‌ریزد.
• پرز و تکه‌نخ: پرز زیر صفحه سوزن و دور محفظه ماسوره جمع می‌شود. هر از گاهی صفحه سوزن را باز کنید و زیرش را با برس تمیز کنید.

نخ بالایی و نخ ماسوره با هم جور نیستند

برای دوخت معمولی، نخ بالایی و نخ ماسوره یکی باشند. اگر مثلاً برای رو نخ دولا و برای زیر نخ یک‌لا بگذارید، کشش دو نخ با هم نمی‌خواند و نخ زیر پارچه جمع می‌شود.

در چرخ قدیمی و راسته‌دوز صنعتی هم همین است؟

بله. در چرخ‌های خانگی قدیمی و جدید و در راسته‌دوز صنعتی، نخ بالایی از صفحه‌های کشش و اهرم نخ‌کش می‌گذرد و همین بررسی‌ها به همین ترتیب کار می‌کند. جای پیچ‌ها و مسیر نخ از چرخی به چرخ دیگر فرق دارد؛ اگر دفترچه چرخ را دارید، مسیر نخ‌کشی را از روی آن چک کنید.

اگر همه این‌ها را بررسی کرده‌اید و باز نخ زیر پارچه جمع می‌شود، احتمال دارد هماهنگی سوزن و کمپلت به هم خورده باشد. این تنظیم کار تعمیرکار است و خدمات پس از فروش سبزواری تک هم انجامش می‌دهد.

نخ گلوله‌شده را چطور دربیاوریم؟

پارچه یا نخ را به زور نکشید؛ ممکن است به قطعه‌های چرخ آسیب بزند. سوزن و پایه را بالا بیاورید و نخ‌های گلوله‌شده زیر پارچه را با قیچی کوچک ببرید تا پارچه آزاد شود. بعد صفحه سوزن را باز کنید، تکه‌نخ‌ها و پرز را بیرون بیاورید و چرخ را از اول نخ کنید.