برای دوخت کش کمر شلوار یا دامن دو روش اصلی وجود دارد. در روش لیفه، لبه کمر را برمی‌گردانید و می‌دوزید تا یک تونل باریک درست شود. بعد کش را با سنجاق قفلی از آن رد می‌کنید و دو سرش را به هم می‌دوزید. در روش دوخت مستقیم، کش را حلقه می‌کنید و در حالی که آن را می‌کشید، با زیگزاگ روی لبه کمر می‌دوزید و بعد به داخل برمی‌گردانید.
روش لیفه برای بار اول ساده‌تر است، با چرخی که فقط راسته می‌زند هم انجام می‌شود و اگر کش بعدها شل شد، عوض کردنش راحت است. روش مستقیم کمر صاف و بی‌خط دوخت می‌سازد، ولی جبران اشتباهش سخت‌تر است.
چه کشی برای کمر مناسب است؟
فرق اصلی کش‌ها در این است که وقتی می‌کشیدشان، پهنایشان ثابت می‌ماند یا نه. کش‌های قیطانی (Braided) شیارهای طولی دارند و با کشیدن باریک می‌شوند. جای این کش‌ها داخل لیفه است، نه روی پارچه. کش‌های حلقوی (Knitted) و تاری‌پودی (Woven) پهنایشان را حفظ می‌کنند و هم داخل لیفه کار می‌کنند و هم با دوخت مستقیم.
برای دوخت مستقیم، کش پهن حدود ۴ تا ۵ سانتی‌متری کمر صاف‌تری می‌سازد.
طول کش کمر را چطور اندازه بگیرید؟
مطمئن‌ترین راه این است که کش را دور کمر کسی که لباس را می‌پوشد بپیچید و آن‌قدر بکشید که جذب باشد ولی فشار نیاورد. این طول معمولاً چند سانتی‌متر کوتاه‌تر از دور کمر درمی‌آید و همین کوتاه‌تر بودن است که لباس را بالا نگه می‌دارد. فرمول ثابتی هم برایش نیست، چون میزان کشسانی کش‌ها با هم فرق دارد.
به این طول حدود یک سانتی‌متر برای هر سر اضافه کنید تا دو سر روی هم بیفتند. یک آزمون دیگر هم لازم است: کش کشیده‌شده باید از دور باسن رد شود، وگرنه نمی‌توانید لباس را بپوشید.
اگر مطمئن نیستید، کش را کمی بلندتر ببرید. اضافه کش را همیشه می‌شود برید، ولی کش کوتاه را باید از اول عوض کرد.
روش اول: دوخت کش کمر با لیفه
۱. لبه کمر را آماده کنید
لیفه از خود پارچه بالای خط کمر درست می‌شود. پس موقع برش، بالای خط کمر به اندازه پهنای کش به‌اضافه ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر پارچه اضافه بگذارید. اگر الگو جای لیفه را دارد، همان را ملاک بگیرید.
درزهای کناری را بدوزید و اگر شلوار است، فاق را هم ببندید تا کمر یک حلقه کامل شود. لبه بالا را با زیگزاگ یا سردوز تمیزدوزی کنید. اگر هیچ‌کدام را ندارید، حدود ۶ میلی‌متر از لبه را به پشت کار برگردانید و اتو کنید.
۲. لیفه را بدوزید
لبه را به اندازه پهنای کش به‌اضافه ۳ تا ۶ میلی‌متر به پشت کار برگردانید و اتو کنید. این چند میلی‌متر جا می‌دهد تا کش راحت داخل لیفه حرکت کند. البته اگر لیفه خیلی گشادتر از کش باشد، کش داخلش لوله می‌شود و می‌چرخد.
لیفه را نزدیک لبه پایینی‌اش دور تا دور بدوزید و حدود ۵ سانتی‌متر را برای ورود کش باز بگذارید. اول و آخر این خط را با چند دوخت معکوس محکم کنید، چون موقع رد کردن کش به این دو نقطه فشار می‌آید. برای اینکه فاصله خط دوخت از لبه همه‌جا یکی باشد، نکته‌های صاف دوختن به کارتان می‌آید.
اگر نگرانید کش داخل لیفه لوله شود، یک خط دوخت هم نزدیک تای بالای کمر بزنید.
۳. کش را از لیفه رد کنید
یک سنجاق قفلی به یک سر کش ببندید و آن را از دهانه وارد لیفه کنید. سر دیگر را با سنجاق قفلی دوم به پارچه کنار دهانه وصل کنید تا موقع کار داخل لیفه نرود. حالا سنجاق اول را از روی پارچه بگیرید و قدم‌به‌قدم جلو ببرید. پارچه پشت سنجاق چین می‌خورد. چین‌ها را به عقب بفرستید و ادامه بدهید تا سنجاق از همان دهانه بیرون بیاید.
۴. کش را امتحان کنید و دو سرش را بدوزید
پیش از دوختن، کل مسیر کش را با انگشت دنبال کنید و مطمئن شوید جایی پیچ نخورده است. دو سر را با سنجاق روی هم بگذارید و لباس را امتحان کنید. اگر کمر شل است، کش را بیشتر روی هم بیندازید و اضافه‌اش را ببرید.
حالا دو سر کش را به هم بدوزید. یک مربع یا ضربدر با دوخت راسته کافی است. اگر چرختان زیگزاگ دارد، می‌توانید به‌جایش چند ردیف زیگزاگ کنار هم بدوزید.
۵. دهانه را ببندید و چین‌ها را پخش کنید
کش را داخل لیفه بکشید تا محل اتصال پنهان شود. دهانه را با ادامه همان خط دوخت ببندید و در همین حین کمر را چند بار بکشید و رها کنید تا چین‌ها یکدست پخش شوند.
برای اینکه کش بعداً داخل لیفه نچرخد، روی درزهای کناری، از روی کار و درست داخل خط درز، یک دوخت کوتاه عمودی بزنید. این دوخت از کش هم رد می‌شود و آن را سر جایش نگه می‌دارد.
روش دوم: دوخت مستقیم کش روی لبه کمر
در این روش لیفه‌ای در کار نیست و کش را مستقیم به لبه کمر می‌دوزید. پس به کش حلقوی یا تاری‌پودی و چرخی که زیگزاگ بزند نیاز دارید. اگر مطمئن نیستید چرخ شما چه دوخت‌هایی دارد، انواع دوخت چرخ خیاطی کاچیران را ببینید.
۱. کش را حلقه کنید و علامت بزنید
دو سر کش را روی هم بیندازید و با زیگزاگ یا دوخت راسته به هم بدوزید تا حلقه شود. محل اتصال وسط پشت قرار می‌گیرد. حلقه را تا کنید و نقطه روبه‌روی اتصال، یعنی وسط جلو، را علامت بزنید. بعد این دو علامت را روی هم بگذارید تا دو نقطه کناری هم پیدا شود. حالا چهار علامت دارید که کش را به چهار قسمت مساوی تقسیم می‌کنند.
روی کمر لباس هم وسط جلو، وسط پشت و دو درز کناری را علامت بزنید. کش کوتاه‌تر از کمر است و این علامت‌ها کمک می‌کنند هر قسمت کش فقط سهم خودش از پارچه را جمع کند.
۲. کش را بکشید و بدوزید
کش را پشت کار، روی لبه کمر بگذارید، چهار علامتش را با علامت‌های لباس جور کنید و سنجاق بزنید. دوخت را از روی کار و با زیگزاگ بزنید و بهتر است از وسط پشت شروع کنید. در هر قسمت، کش را تا علامت بعدی آن‌قدر بکشید که هم‌طول پارچه همان قسمت شود و در همین حالت بدوزید. فقط کش را بکشید و پارچه را از پشت پایه نکشید، چون جلو بردن کار با خود چرخ است. سنجاق‌ها را هم پیش از رسیدن سوزن بیرون بیاورید تا سوزن به آن‌ها نخورد.
۳. کش را به داخل برگردانید
کش را به داخل شلوار یا دامن برگردانید تا لبه کمر تمیز شود و لباس را امتحان کنید. اگر کمر درست است، روی درزهای عمودی لباس از روی کار و داخل خط درز بدوزید تا کش سر جایش بماند. با این کار از روی لباس هیچ خط دوختی دور کمر پیدا نیست.
مشکلات رایج دوخت کش کمر
کش داخل لیفه پیچ خورده؟ معمولاً موقع رد کردن کش یک جا چرخیده و پیش از دوختن دو سر، مسیرش را بررسی نکرده‌اید. دهانه را باز کنید و کش را از همان‌جا صاف کنید. اگر صاف نشد، اتصال دو سر را باز کنید و دوباره بدوزید. دوخت عمودی روی درزهای کناری جلوی پیچیدن دوباره‌اش را می‌گیرد.
کش داخل لیفه لوله می‌شود؟ معمولاً لیفه نسبت به کش گشاد است. دفعه بعد لیفه را فقط چند میلی‌متر پهن‌تر از کش بدوزید. برای همین لباس هم یک خط دوخت نزدیک تای بالا بزنید.
کمر شل یا تنگ درآمده؟ در روش لیفه کافی است دهانه را باز کنید، کش را بیرون بکشید و اندازه‌اش را درست کنید. در روش مستقیم باید دوخت را با بشکاف باز کنید و کش را دوباره بدوزید. برای همین امتحان کردن لباس پیش از دوخت آخر مهم است.
کش بعد از مدتی شل شده؟ در روش لیفه لازم نیست کمر را از نو بدوزید. اگر روی درزهای کناری دوخت عمودی زده‌اید، اول آن‌ها را باز کنید. بعد چند سانتی‌متر از خط دوخت لیفه را باز کنید، کش کهنه را بیرون بکشید و ببرید. کش تازه را با سنجاق قفلی به یک سر کش کهنه ببندید و سر دیگر کش کهنه را بیرون بکشید تا کش نو جایش داخل لیفه برود.
چین‌ها یک طرف جمع شده‌اند؟ در روش لیفه، کمر را چند بار بکشید و رها کنید تا چین‌ها پخش شوند. در روش مستقیم، این یعنی کش را در همه قسمت‌ها یکسان نکشیده‌اید. تقسیم چهارقسمتی دقیق جلوی این مشکل را می‌گیرد.
