ماسوره‌ها در ظاهر شبیه هم‌اند، ولی جای هم کار نمی‌کنند. انواع ماسوره را می‌شود از دو جهت دسته‌بندی کرد: یکی از نظر جایی که ماسوره در چرخ قرار می‌گیرد و دیگری از نظر جنس که فلزی یا پلاستیکی است. قاعده اصلی ساده است: همیشه همان نوع و همان جنس ماسوره‌ای را بخرید که همراه چرخ شما بوده است. اگر ماسوره اشتباه بگذارید، ممکن است گیر کند، دوخت را خراب کند یا به چرخ آسیب بزند.
ماسوره چیست و کجای چرخ قرار می‌گیرد؟
به قرقره کوچکی که نخ دوم چرخ را رویش می‌پیچند ماسوره می‌گویند و به همین نخ، نخ ماسوره. جای آن داخل محفظه ماسوره است که در بازار به آن «ماکو» هم می‌گویند و زیر صفحه سوزن قرار می‌گیرد. در هر دوخت، قلاب چرخ نخ سوزن را دور نخ ماسوره می‌گرداند و این دو نخ وسط پارچه به هم قفل می‌شوند.
انواع ماسوره از نظر جای قرار گرفتن در چرخ
چرخ‌های خانگی از نظر جای ماسوره دو نوع‌اند:
- ماسوره از بالا: ماسوره را از روی صفحه چرخ، زیر یک درپوش، داخل محفظه‌ای ثابت می‌گذارید. در بازار به این نوع «کمپلت آسیابی ماکوسرخورد» هم می‌گویند.
- ماسوره از جلو: ماسوره اول داخل یک محفظه فلزی جداشدنی می‌رود و بعد محفظه از جلو یا کنار چرخ سر جایش جا می‌افتد. در بازار به این نوع «ماکو» می‌گویند.
پیش از خرید ماسوره بدانید چرخ شما از کدام نوع است و ماسوره اصلی‌اش چه شکلی است. این دو نکته، انتخاب را خیلی راحت‌تر می‌کند.
انواع ماسوره از نظر جنس: فلزی یا پلاستیکی؟
ماسوره‌ها یا فلزی‌اند یا پلاستیکی. هیچ‌کدام به‌طور کلی بهتر نیست و ملاک، ماسوره اصلی خود چرخ است. کشش نخ ماسوره ممکن است به وزن ماسوره حساس باشد، پس اگر چرخ با ماسوره پلاستیکی تنظیم شده و شما ماسوره فلزی بگذارید، ممکن است کشش نخ ماسوره عوض شود.
چند قاعده کلی:
- ماسوره بیشتر چرخ‌های خانگی پلاستیکی است.
- چرخ‌های صنعتی ماسوره فلزی می‌خواهند.
- ماسوره فلزی محکم است و نمی‌شکند، ولی ممکن است کج شود. ماسوره کج‌شده را دور بیندازید، چون موقع چرخیدن لق می‌زند و دوخت را خراب می‌کند و اگر ادامه بدهید، ممکن است به محفظه ماسوره هم آسیب بزند.
- لبه ماسوره نباید زدگی یا خراش داشته باشد. حتی یک زدگی کوچک می‌تواند باعث جا انداختن دوخت و گلوله شدن نخ زیر پارچه شود.
ماسوره درست را برای چرخ خود چطور پیدا کنیم؟
- دفترچه راهنمای چرخ را نگاه کنید. معمولاً نوع ماسوره را آنجا نوشته‌اند.
- اگر دفترچه ندارید، یکی از ماسوره‌های اصلی چرخ را همراه ببرید و دقیقاً همان را بخرید.
- اگر نه دفترچه دارید و نه ماسوره اصلی، مدل چرخ را به فروشنده بگویید تا ماسوره هم‌خوان با آن را پیدا کند.
ماسوره‌های چرخ خیاطی را می‌توانید از ماسوره‌های خیاطی سبزواری تک تهیه کنید. اگر مطمئن نیستید کدام برای چرخ شما مناسب است، مدل چرخ را به ما بگویید.
ماسوره نامناسب چه نشانه‌هایی دارد؟
سازنده، محفظه ماسوره را برای یک ماسوره مشخص می‌سازد. ماسوره بزرگ‌تر یا اصلاً جا نمی‌شود یا به دیواره محفظه می‌خورد. ماسوره کوچک‌تر هم داخل محفظه لق می‌زند و موقع باز شدن نخ تکان می‌خورد، برای همین کشش نخ ماسوره یکنواخت نمی‌ماند. پس مشکل ماسوره اشتباه همیشه این نیست که جا نشود؛ گاهی جا می‌شود و فقط دوخت را خراب می‌کند.
اگر ماسوره با چرخ جور نباشد، معمولاً یکی از این‌ها پیش می‌آید:
- ماسوره داخل محفظه گیر می‌کند یا نمی‌چرخد. علت‌های دیگر این مشکل را در علت نچرخیدن ماسوره چرخ خیاطی گفته‌ایم.
- نخ ماسوره بالا نمی‌آید. این مشکل را در علت بالا نیامدن نخ ماسوره بررسی کرده‌ایم.
- زیر پارچه نخ جمع می‌شود یا دوخت نامرتب است. علت‌های دیگرش را در علت دوخت بد زیر پارچه توضیح داده‌ایم.
- چرخ صدای غیرعادی می‌دهد.
اگر ماسوره نو و اصلی گذاشتید و مشکل ماند، احتمالاً علت جای دیگری است، مثلاً تنظیم کشش نخ پایین یا پرز زیر صفحه سوزن که در کارپیش‌بر چرخ خیاطی روش تمیز کردنش را گفته‌ایم.
نکته‌هایی برای نگهداری ماسوره
- ماسوره‌های هر چرخ را جدا نگه دارید تا با ماسوره چرخ دیگر قاطی نشود. اگر دو چرخ دارید که ماسوره‌هایشان شبیه هم است، این نکته مهم‌تر است.
- ماسوره فلزی و پلاستیکی را با هم قاطی نکنید.
- ماسوره کج، ترک‌خورده یا زده‌شده را کنار بگذارید.
- ماسوره را بیش از اندازه پر نکنید و نخ را یکنواخت بپیچید. اگر نخ نامرتب پیچیده باشد، حتی ماسوره درست هم دوخت را خراب می‌کند.
پرسش‌های رایج
ماسوره همه چرخ‌های خیاطی یکی است؟
نه. انواع ماسوره در اندازه، شکل و جنس با هم فرق دارند و حتی ماسوره‌هایی که شبیه هم‌اند، جای هم کار نمی‌کنند. برای هر چرخ همان نوع ماسوره اصلی‌اش را بخرید.
ماسوره چرخ صنعتی با خانگی فرق دارد؟
بله. چرخ‌های صنعتی ماسوره فلزی می‌خواهند، ولی ماسوره بیشتر چرخ‌های خانگی پلاستیکی است. ماسوره هر چرخ صنعتی را هم باید با مدل همان چرخ تطبیق داد.
ماسوره فلزی بهتر است یا پلاستیکی؟
هیچ‌کدام به‌طور کلی بهتر نیست. ماسوره فلزی نمی‌شکند ولی ممکن است کج شود و ماسوره بیشتر چرخ‌های خانگی پلاستیکی است. بهترین ماسوره همانی است که جنس و نوعش با ماسوره اصلی چرخ شما یکی باشد.
ماسوره فلزی را جای پلاستیکی می‌شود گذاشت؟
بهتر است نه. حتی اگر اندازه‌اش درست باشد، وزن متفاوتش ممکن است کشش نخ ماسوره را عوض کند. همان جنس ماسوره اصلی چرخ را بگذارید.
